ออมไม่อยู่-ป่วยไม่รู้: วิกฤตคู่ขนานที่คนอายุ 28–35 ปีกำลังเผชิญอยู่ตอนนี้

อายุ 31 เงินเดือน 35,000 บาท มีหนี้บัตรเครดิตค้างอยู่ 4 ใบ และเพิ่งได้รับผลตรวจสุขภาพที่บอกว่าน้ำตาลในเลือดเริ่มสูงกว่าปกติ — ฟังดูเหมือนเรื่องของใครสักคน แต่ถ้าคุณอายุ 28–35 ปี มีโอกาสสูงมากที่เรื่องนี้กำลังพูดถึงคุณ ปัญหา ออมไม่อยู่-ป่วยไม่รู้ ในกลุ่ม Gen Y และต้น Gen Z ไม่ได้เกิดขึ้นแยกส่วนกัน มันเชื่อมกันแน่นผ่านกลไกที่เรียกว่า "วงจรพิษ" และถ้าไม่หยุดมันตั้งแต่ตอนนี้ ทั้งกระเป๋าสตางค์และร่างกายจะพังพร้อมกัน

ตัวเลขที่ควรทำให้คนอายุ 28–35 สะดุ้ง

เริ่มจากด้านการเงินก่อน ข้อมูลจาก NCB และ ttb analytics เมื่อมิถุนายน 2567 ระบุว่าคนไทยเกือบ 40% มีหนี้ในระบบ โดยมียอดหนี้เฉลี่ยสูงกว่า 500,000 บาทต่อคน และรายจ่ายโดยเฉลี่ยของคนไทยสูงกว่ารายได้มาตั้งแต่ปี 2556 จนถึงปัจจุบัน

ที่หนักกว่าคือตัวเลขในกลุ่มคนรุ่นใหม่ Gen Z หรือคนอายุต่ำกว่า 30 ปี กว่าครึ่งหนึ่งเป็นหนี้แล้ว และในจำนวนนั้นราว 1 ใน 5 กลายเป็นหนี้เสีย (NPL) ตั้งแต่ยังไม่ทันถึง 30 ปี ลองนึกภาพว่าคุณเพิ่งเริ่มต้นชีวิตทำงานปีแรก แต่บนหัวมีก้อนหนี้ที่ยังไม่รู้จะจ่ายยังไง

ในระดับภาพรวม สัดส่วนหนี้ครัวเรือนไทยต่อ GDP ณ สิ้นปี 2025 อยู่ที่ 86.7% ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์สากลที่ถือว่า "อันตราย" ที่ 80% แล้ว โดยขับเคลื่อนหลักจากหนี้เพื่อการอุปโภคบริโภคส่วนบุคคล SCB EIC ที่สำรวจครัวเรือนตัวอย่างถึง 57,600 ครัวเรือนทั่วประเทศยังเตือนว่านี่คือ "ความเปราะบางเชิงโครงสร้าง" ที่อาจฉุดเศรษฐกิจไทยในระยะยาว

ด้านสุขภาพร่างกาย ผลสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 ปี 2567–2568 ฉายภาพที่น่าตกใจไม่แพ้กัน ศ.นพ.วิชัย เอกพลากร จากภาควิชาเวชศาสตร์ชุมชน คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี เปิดเผยว่าในรอบ 20 ปีที่ผ่านมา โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ของคนไทยเพิ่มขึ้นแทบทุกด้าน

ที่น่ากลัวที่สุดคือคนไทยที่มีภาวะอ้วนและมีกิจกรรมทางกายไม่เพียงพอรวมกันมีถึง 12 ล้านคน และ NCDs เหล่านี้ไม่รอให้คุณอายุ 40 อีกต่อไปแล้ว

ออมไม่อยู่: ทำไมเงินถึงหายไปก่อนสิ้นเดือน

ปัญหาการออมของคนรุ่น Gen Y/Z ไม่ได้เกิดจากความ "ฟุ่มเฟือย" แบบที่รุ่นพ่อแม่มักพูด แต่มีต้นเหตุเชิงโครงสร้างที่ลึกกว่านั้น

หลายคนเริ่มต้นชีวิตทำงานพร้อมหนี้ กยศ. หรือหนี้บัตรเครดิตที่ทำตั้งแต่สมัยเรียน ขณะที่ค่าครองชีพปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง แต่รายได้จริงไม่ได้เพิ่มในอัตราเดียวกัน ผลที่ตามมาคือ รายจ่ายแซงหน้ารายได้มาโดยตลอด และพอรายได้ขาดก็ต้องพึ่งหนี้เพิ่มเพื่อประคองชีวิต

ตัวเลขจาก SCB EIC ในปี 2025 ยังพบว่าครัวเรือนไทยมีรายได้จากเงินช่วยเหลือเพิ่มขึ้นถึง 19.4% เทียบกับปี 2023 สวนทางกับรายได้หมวดอื่นที่ลดลง นั่นหมายความว่าครัวเรือนไทยจำนวนมากพึ่งพาการสนับสนุนจากภาครัฐหรือบุคคลภายนอกมากขึ้น แทนที่จะยืนได้ด้วยตัวเอง

ป่วยไม่รู้: ภัยเงียบที่รอซ้ำเติมตอนที่เราเปราะบางที่สุด

คนอายุ 28–35 ปีส่วนใหญ่รู้สึกว่าตัวเองยัง "แข็งแรงดี" จึงมักข้ามการตรวจสุขภาพประจำปีไป ความคิดที่ว่า "โรคพวกนี้เป็นของคนแก่" กลายเป็นจุดบอดที่อันตราย เพราะ NCDs แทบไม่มีอาการในระยะแรก

เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และไขมันพอกตับ สามารถอยู่ในร่างกายคุณได้นานเป็นปีโดยไม่แสดงตัว กว่าจะรู้ตัวก็อาจถึงขั้นที่ต้องกินยาตลอดชีวิตแล้ว คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีเองก็เตือนว่า NCDs กำลัง "คืบคลาน" เข้ามาในชีวิตคนวัยทำงานเร็วกว่าที่ทุกคนคาดคิด

ไลฟ์สไตล์ที่เอื้อต่อ NCDs ในกลุ่มนี้ได้แก่ การนั่งทำงานหน้าจอทั้งวัน กินอาหารจานด่วนเพราะไม่มีเวลา นอนดึกเพราะต้องรับงานพิเศษ และแทบไม่มีเวลาออกกำลังกาย ซึ่งทั้งหมดนี้สัมพันธ์กับภาวะหมดไฟ (Burnout Syndrome) ที่แพร่หลักในกลุ่มวัยทำงานอย่างมาก

วงจรพิษ: เมื่อหนี้กับโรคเริ่มหมุนวนหากัน

นี่คือส่วนที่น่ากลัวที่สุดของทั้งเรื่อง ความเครียดทางการเงินไม่ได้แค่ทำให้คุณนอนไม่หลับ แต่มันเชื่อมโยงกับสุขภาพกายโดยตรง

ข้อมูลสำรวจสุขภาพจิตของกรมสุขภาพจิตพบว่า ความเครียดจากเศรษฐกิจเป็นสาเหตุอันดับ 1 ของความเครียดในกลุ่มคนวัยทำงาน คิดเป็น 30.82% และ ThaiHealth Watch 2025 โดย สสส. ยังชี้ว่ากลุ่มวัยทำงานที่เครียดจัดบางส่วนถึงขั้นเลือกคิดสั้นเป็นทางออก

วงจรพิษทำงานอย่างนี้:

อ่านต่อเรื่องนี้ทำไมคนรุ่นใหม่ถึงเลิกซื้อคอนโดใกล้ BTS แล้วหันมาเช่าแทน ตัวเลขปี 2569 บอกอะไร

• หนี้สูง → ความเครียดเรื้อรัง ฮอร์โมนคอร์ติซอลพุ่งสูง
• คอร์ติซอลสูง → นอนไม่หลับ กินอาหารขยะเพื่อปลอบใจ ไม่ออกกำลังกาย
• พฤติกรรมแย่ลง → น้ำตาลในเลือดสูง ความดันขึ้น น้ำหนักพุ่ง
• ป่วย NCDs → ค่ารักษาพยาบาล ขาดงาน รายได้หาย
• หนี้เพิ่ม → วนกลับต้นวงจร

งานวิจัยต่างประเทศยังระบุด้วยว่า Burnout Syndrome ส่งผลให้เป็นโรคซึมเศร้าได้ในระยะยาว ซึ่งยิ่งทำให้ความสามารถในการจัดการการเงินและดูแลสุขภาพตัวเองลดลงไปอีก

ทางออกที่ทำได้จริง ไม่ใช่แค่ "ประหยัด" หรือ "ออกกำลังกาย"

คำแนะนำแบบเดิมๆ อย่าง "ออมก่อนใช้" หรือ "วิ่งวันละ 30 นาที" ฟังดูดี แต่ไม่ตอบโจทย์ถ้าโครงสร้างปัญหายังอยู่ครบ สิ่งที่ทำได้จริงและตัดวงจรพิษได้มากกว่าคือ

ด้านการเงิน: จัดการหนี้ก่อนคิดเรื่องออม

เมื่อหนี้สูงกว่าความสามารถชำระ การออมคือภาพลวงตา ขั้นแรกคือต้องรู้ว่าตัวเองมีหนี้เท่าไหร่ ดอกเบี้ยเท่าไหร่ แล้วจัดลำดับความสำคัญในการชำระก่อนที่ดอกเบี้ยจะกลืนกินเงินต้น หนี้ NPL ที่ถูกทิ้งไว้นานจะยิ่งฉุดเครดิตและเพิ่มต้นทุนในการกู้อนาคต

ด้านสุขภาพ: ตรวจเลือดปีละครั้งคือการลงทุน ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย

การพบ NCDs ในระยะแรกเริ่ม เช่น ค่าน้ำตาลเกินนิดหน่อย หรือความดันเริ่มสูง ยังแก้ได้ด้วยการปรับพฤติกรรม ซึ่งไม่มีค่าใช้จ่าย แต่ถ้าปล่อยจนเป็นเบาหวานหรือต้องผ่าตัดหัวใจ ค่าใช้จ่ายนั้นคือหนี้ก้อนใหม่ที่ไม่ควรเกิดขึ้น

ด้านจิตใจ: ความเครียดต้องได้รับการ "ระบาย" ไม่ใช่แค่ "อดทน"

ThaiHealth Watch 2025 เตือนชัดว่าวัยทำงานที่เครียดสะสมโดยไม่มีทางออกเสี่ยงต่อสุขภาพจิตระยะยาว การหาที่ระบายความเครียดที่เข้าถึงได้จริง ไม่ว่าจะเป็นการพูดคุยกับคนที่ไว้วางใจ หรือแม้แต่การใช้บริการสายด่วนสุขภาพจิต คือการตัดวงจรพิษในจุดที่สำคัญที่สุด

สัญญาณเตือนสองอย่างที่คนรุ่นนี้มักมองข้ามคือ ตัวเลขสีแดงในผลตรวจเลือด กับ ยอดเงินในบัญชีออมทรัพย์ที่เป็นศูนย์ ทั้งสองอย่างนี้ไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา แต่เป็นสัญญาณที่ร่างกายและกระเป๋าสตางค์กำลังร้องขอความช่วยเหลือก่อนที่ทุกอย่างจะสายเกินไป

แหล่งอ้างอิง

• Positioningmag — ข้อมูลหนี้ครัวเรือนและ NCB
• SpringNews — หนี้ Gen Z และ NPL
• The Standard — หนี้ครัวเรือนไทย SCB EIC
• ThaiPublica — ผลสำรวจครัวเรือน SCB EIC ล่าสุด
• The Standard — รายได้ครัวเรือนไทยและความเปราะบาง
• สสส. — NCDs ไม่รอวัย
• Hfocus — ผลสำรวจสุขภาพประชาชนไทยครั้งที่ 7
• PIER สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วยฯ — ความเปราะบางทางการเงินครัวเรือน
• ThaiHealthReport — ความเครียดและสุขภาพจิตวัยทำงาน
• สสส. ThaiHealth Watch 2025